Türkiye’de taşınmaz (gayrimenkul) sahibi olan yabancı uyruklu kişiler, belirli şartları sağlamaları hâlinde kısa dönem ikamet izni kategorisinde yer alan taşınmaz sahipliği temelli ikamet izni için başvurabilmektedir. Bu izin türü, özellikle Türkiye’de mülk edinerek uzun süreli olarak ülkede kalmayı planlayan yabancı yatırımcılar ve mülk sahipleri arasında sıkça tercih edilen bir yoldur.

Gayrimenkul yoluyla ikamet izni başvurusunda, taşınmazın yabancı adına usulüne uygun şekilde tapuda tescil edilmiş olması, taşınmazın değerinin ilgili mevzuatta öngörülen asgari tutarın üzerinde bulunması ve bu durumun Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü kayıtları ile teyit edilmesi aranmaktadır. Asgari yatırım tutarı zaman zaman mevzuat değişiklikleriyle güncellenmekte olup, güncel tutar için bizimle iletişime geçmenizi öneririz. Konut niteliğindeki taşınmazlar için aranan asgari değer ile ticari nitelikteki taşınmazlar için aranan asgari değer farklılık gösterebilmekte, ayrıca bazı büyükşehirlerde ilan edilen kısıtlı mahallelerde yabancıya yeni taşınmaz sahipliği temelli ikamet izni verilmeyebilmektedir; bu nedenle taşınmazın bulunduğu bölgenin başvuruya uygunluğunun önceden araştırılması büyük önem taşır.

Başvuru öncesinde taşınmazın tapu kaydında herhangi bir ipotek, haciz veya ihtilaf bulunmadığının, imar durumunun ve iskân ya da yapı kullanma izin belgesinin mevcut olduğunun kontrol edilmesi, ilerleyen aşamalarda karşılaşılabilecek sorunların önüne geçilmesi açısından önemlidir. Tapu devri tamamlandıktan sonra taşınmazın değerine ilişkin resmi kayıtlar, sağlık sigortası ve diğer standart ikamet izni belgeleriyle birlikte e-ikamet sistemi üzerinden İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne başvuru yapılır. İdare, taşınmazın gerçekten iskân amacıyla kullanılıp kullanılmadığını, değerinin beyan edilen tutarla uyumlu olup olmadığını araştırabilir ve gerekli görmesi hâlinde yerinde inceleme yaptırabilir.

Taşınmaz yoluyla ikamet izni ile yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı kazanma yolu birbirinden farklı kurumlar ve farklı asgari tutar şartlarına tabidir; ikamet izni için aranan taşınmaz değeri, vatandaşlık için aranan tutardan farklıdır ve her ikisi de zaman içinde güncellenebilir niteliktedir. Bu nedenle hedefin yalnızca ikamet mi yoksa ilerleyen aşamada vatandaşlık mı olduğunun baştan netleştirilmesi, doğru stratejinin kurgulanması açısından önemlidir.

Gayrimenkul sahipliğine dayalı ikamet izni genellikle belirli bir süreyle düzenlenir ve taşınmazın mülkiyeti devam ettiği sürece uzatma başvurusu yapılabilir. Taşınmazın satılması, devredilmesi ya da değerini kaybetmesi gibi durumlarda ikamet izninin uzatılması veya iptali gündeme gelebilir; bu nedenle mülkiyet durumundaki değişikliklerin göç idaresine zamanında bildirilmesi önemlidir.

Taşınmazın beyan edilen değerinin resmî makamlar nezdinde ispatlanması amacıyla, yetkili bir değerleme kuruluşundan alınacak güncel değerleme raporu uygulamada sıklıkla istenmektedir; bu raporun tapu devri ile aynı döneme yakın bir tarihte düzenlenmiş olması ve taşınmazın gerçek piyasa değerini yansıtması önemlidir. Eşler taşınmaza birlikte sahipse veya taşınmaz belirli bir aile bireyi adına tescilliyse, diğer aile fertlerinin ikamet izni başvurusunun aile ikamet izni hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir. Yabancı yatırımcıların Türkiye’de birden fazla taşınmaza sahip olması hâlinde, ikamet izni başvurusunda hangi taşınmazın veya taşınmazların esas alınacağının doğru şekilde belirlenmesi de başvurunun sorunsuz ilerlemesi açısından önem taşımaktadır.

Tapu mevzuatı, yabancı gerçek kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinimine bazı genel sınırlamalar da getirmektedir; yabancılar, askeri yasak bölgeler ile güvenlik bölgelerinde taşınmaz edinemez, bir ilçe sınırları içinde edinebilecekleri taşınmazların toplam yüzölçümü o ilçenin toplam yüzölçümünün belirli bir oranını aşamaz ve kişi başına ülke genelinde edinilebilecek taşınmaz miktarı için de kanunda üst sınırlar öngörülmüştür. Bu sınırlamalar, ikamet izni başvurusundan önce satın alınacak taşınmazın konumu belirlenirken mutlaka dikkate alınmalıdır; aksi hâlde tapu işlemi tamamlanamayabilir veya sonradan iptal riskiyle karşılaşılabilir.