Türk vatandaşlığının kazanılması 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ile düzenlenmiştir; doğum yoluyla kazanmanın dışında sonradan kazanma yolları da mevcuttur. Yabancı uyruklu kişiler açısından en sık başvurulan yollar genel şartlara bağlı olağan yoldan vatandaşlık, istisnai vatandaşlık, yatırım yoluyla vatandaşlık ve evlilik yoluyla vatandaşlıktır. Her bir yolun kendine özgü şartları, belge gereksinimleri ve değerlendirme süreci bulunmaktadır; başvurudan önce hangi yolun kişinin durumuna en uygun olduğunun doğru tespit edilmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından belirleyicidir.

Kanunun aradığı genel şartlar arasında; kendi milli kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre reşit ve mümeyyiz olma, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olma, Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etme, genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmama, iyi ahlak sahibi olma, yeterli düzeyde Türkçe konuşabilme, kendisinin ve bakmakla yükümlü olduklarının geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olma ve milli güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmama sayılabilir. Kesintisiz ikamet süresinin hesabında, Türkiye dışında geçirilen sürelerin belirli sınırları aşmaması gerekmektedir.

İstisnai yoldan Türk vatandaşlığı, kanunda sayılan belirli nitelikleri taşıyan yabancılara, beş yıllık ikamet şartı aranmaksızın ilgili idari makamın kararıyla tanınabilmektedir. Bu kapsama; sanayi tesisi kuran veya kuracak olan, bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel ve sanatsal alanlarda üstün başarısı nedeniyle kazandırılması Türkiye için gerekli görülen, vatandaşlığa alınması yönünde ilgili bakanlıkça teklifte bulunulan ve belirli yatırım veya istihdam kriterlerini karşılayan yabancılar girebilir. Değerlendirme, ilgili bakanlıkların görüşü ve idarenin takdiri çerçevesinde yürütülür.

Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında, kanunda belirtilen usul ve esaslara uygun şekilde sabit sermaye yatırımı yapan, istihdam yaratan, banka mevduatı bulunduran, devlet borçlanma araçlarına, gayrimenkul yatırım fonu katılma payına veya girişim sermayesi yatırım fonuna yatırım yapan ya da Türkiye’de gayrimenkul edinen yabancılar, öngörülen asgari tutar ve süre şartlarını sağlamaları hâlinde istisnai yoldan Türk vatandaşlığı için başvurabilmektedir. Bu tutarlar ve şartlar zaman içinde mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiğinden, güncel tutar ve koşullar için bizimle iletişime geçmenizi öneririz.

Bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar; aile birliği içinde yaşamaları, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamaları ve kamu düzeni ile güvenliği bakımından engel oluşturacak bir hali bulunmaması şartıyla Türk vatandaşlığı için başvurabilir. Bu süreçte yetkili makamlarca evliliğin gerçek bir birliktelik olup olmadığına ilişkin araştırma yapılabilir; adres yoklaması ve mülakat gibi ek incelemeler talep edilebilir. Boşanma, ayrılık veya eşin vefatı gibi durumlar başvuru sürecini doğrudan etkileyebilir.

Hangi yol tercih edilirse edilsin, başvuru dosyasının İl Göç İdaresi Müdürlüğü ve nüfus idaresi nezdinde eksiksiz hazırlanması, kimlik ve medeni hal belgelerinin usulüne uygun tercüme ve apostil işlemlerinden geçirilmesi, gerekli hâllerde mülakata hazırlıklı gidilmesi başvurunun sonuçlanma süresini kısaltmaktadır. Başvurunun reddi hâlinde idari yargı yoluna başvurulması mümkündür.

Türk vatandaşlığı başvurularının değerlendirme aşamasında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması kanuni bir zorunluluktur; bu inceleme sürecinin tamamlanma süresi başvurunun niteliğine, dosyanın eksiksizliğine ve ilgili kurumların iş yüküne göre değişkenlik gösterebilir. Türk hukuku, kural olarak çifte vatandaşlığa izin vermektedir; dolayısıyla Türk vatandaşlığı kazanan bir kişinin kendi ülkesinin mevzuatı buna engel değilse mevcut vatandaşlığını da koruyabilmesi mümkündür. Türk vatandaşlığından çıkma yoluna gidenler için ise belirli şartlarla “Mavi Kart” statüsü tanınarak, Türkiye’de mülk edinme, miras ve çalışma gibi konularda vatandaşlara yakın haklardan yararlanmaya devam edilebilmektedir.