Bir alacağın zamanında ve gönüllü olarak ödenmemesi durumunda alacaklının başvurabileceği en etkili yol icra takibidir. İcra ve İflas Kanunu, alacaklıya elindeki belgenin niteliğine göre farklı takip yolları sunar. Bu sayfada ilamsız ve ilamlı icra takibi arasındaki farkları, borçlunun itiraz hakkını ve itiraz edilmemesi ya da itirazın ortadan kalkması halinde işleyen haciz sürecini genel hatlarıyla açıklıyoruz.

İlamsız icra takibi, elinde bir mahkeme ilamı veya ilam niteliğinde bir belge bulunmayan; ancak fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi, senet gibi belgelerle dayanağı olan bir alacağı bulunan alacaklıların başvurduğu yoldur. Alacaklı, icra dairesine bir takip talebiyle başvurarak borçlu hakkında genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatabilir. İcra dairesi, borçluya bir ödeme emri gönderir; bu ödeme emrinde borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi, ödenmezse mal beyanında bulunulması gerektiği ve borca ya da takibe itiraz hakkının bulunduğu ihtar edilir.

İlamlı icra takibi ise alacaklının elinde kesinleşmiş bir mahkeme kararı, mahkeme huzurunda yapılmış sulh, kabul beyanı, kesinleşmiş hakem kararı gibi ilam niteliğinde bir belge bulunması halinde başvurulan yoldur. Bu durumda icra dairesi borçluya ödeme emri değil, doğrudan bir icra emri gönderir; borçluya borcu yedi gün içinde ifa etmesi ihtar edilir. İlamlı icra takibinde borçlunun itiraz imkânı çok daha sınırlıdır; zira alacağın varlığı zaten bir yargı kararıyla sabittir. Borçlu ancak takipten sonra doğan bazı sebeplere (borcun ödenmiş olması, zamanaşımı gibi) dayanarak icranın geri bırakılmasını isteyebilir.

İlamsız icra takibinde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Bu itiraz, borcun tamamına ya da bir kısmına, alacaklının takip yetkisine, yetkili icra dairesine veya imzaya yönelik olabilir; itiraz için gerekçe gösterilmesi zorunlu değildir. Süresi içinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur ve borçlu hakkında haciz işlemlerine devam edilemez. Bu noktada alacaklının önünde iki temel seçenek bulunur: İcra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını istemek (borç imzalı bir belgeye, kambiyo senedine veya kesin delil niteliğindeki bir yazıya dayanıyorsa, dosya üzerinden hızlı bir inceleme ile) veya genel mahkemede itirazın iptali davası açmak (tam yargılama gerektiren, daha kapsamlı delillerle borcun ispatlandığı bir dava türü). İtirazın kaldırılması ve itirazın iptali davası konusunda ayrıntılı bilgiye sitemizin ilgili sayfasından ulaşabilirsiniz.

Borçlu süresi içinde itiraz etmez ya da yapılan itiraz icra mahkemesi tarafından kesin olarak kaldırılırsa, takip kesinleşir. Takibin kesinleşmesiyle birlikte alacaklı, borçlunun mal varlığına yönelik haciz talebinde bulunabilir. Haciz aşamasında icra dairesi; borçlunun banka hesapları, taşınır ve taşınmaz malları, araçları, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları (maaş, kira geliri gibi) hakkında sorgulama yapar ve bu değerlere haciz koyabilir. Maaş ve ücret üzerine konulan hacizlerde, işçinin geçimini sağlayabilmesi için kanunda öngörülen belirli bir kesinti oranı ve istisna miktarları uygulanır; güncel oran ve tutarlar hakkında kesin bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Haczedilen taşınır ve taşınmaz mallar, kıymet takdiri yapıldıktan sonra icra dairesi aracılığıyla açık artırma yoluyla satışa çıkarılır ve elde edilen bedel alacaklıya ödenir.

Alacak takibi süreci, doğru takip türünün seçilmesinden itibaren, itiraz aşamasının doğru yönetilmesine, haciz taleplerinin zamanında ve etkin şekilde yapılmasına kadar birçok teknik detay içerir. Sürecin herhangi bir aşamasında yapılan usul hatası, alacağın tahsilini geciktirebilir ya da tamamen imkânsız hale getirebilir; bu nedenle profesyonel hukuki destek alınması, alacağın en kısa sürede ve en düşük maliyetle tahsil edilmesi açısından büyük önem taşır. Ayrıca alacağın türüne göre ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma tedbirlerine başvurularak, takip sürecinin başında borçlunun mal kaçırmasının önüne geçilmesi de mümkündür.