Tam Yargı Davası Nedir?
İdarenin işlem ve eylemlerinden doğan zararlarınızın tazmini için tam yargı davası.
Tam yargı davası, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen ve idari işlem veya eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar gören ilgililerin, uğradıkları maddi ve manevi zararların tazmini amacıyla açtıkları dava türüdür. İptal davasından farklı olarak tam yargı davasının konusu, hukuka aykırı işlemin ortadan kaldırılması değil, bu işlem veya eylem nedeniyle doğan zararın parasal olarak giderilmesidir. Dava, idarenin gerek hukuki işlemlerinden gerekse fiili eylemlerinden kaynaklanabilir; örneğin hukuka aykırı bir imar planı nedeniyle taşınmazın değer kaybetmesi, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmemesi sonucu kişinin zarara uğraması veya idarenin fiziki bir eylemi sonucu can veya mal kaybı yaşanması gibi durumlar tam yargı davasına konu olabilir. Tam yargı davası bazı hallerde tek başına, bazı hallerde ise iptal davasıyla birlikte açılabilir.
Uygulamada tam yargı davaları temel olarak ikiye ayrılır. İdari işlemden doğan tam yargı davasında, önce işlemin iptali istenerek dava açılabilir ya da iptal kararı kesinleştikten sonra ayrı bir tam yargı davası ikame edilebilir; bu davalarda süre kural olarak iptal davasına ilişkin altmış günlük sürenin veya iptal kararının kesinleşmesinden itibaren işleyen sürenin dikkate alınmasıyla belirlenir. İdari eylemden doğan tam yargı davasında ise İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 13. maddesi gereğince zorunlu bir ön başvuru koşulu öngörülmüştür: ilgili kişi, zarara yol açan eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlükârda eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak zararının giderilmesini talep etmek zorundadır. İdarenin bu talebi reddetmesi veya altmış gün içinde cevap vermemesi halinde, ilgili kişi bu sürenin bitiminden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açabilir. Bu ön başvuru şartına uyulmadan doğrudan açılan davalar, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilme riski taşır.
Tam yargı davalarında idarenin sorumluluğu iki temel esasa dayanır. Hizmet kusuru esasında, idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini hiç işletmemesi, geç işletmesi veya kötü işletmesi sonucu doğan zararlardan sorumlu tutulması söz konusudur; bu durumda kamu görevlisinin kişisel kusurundan ayrı olarak idarenin hizmet kusuru araştırılır. Kusursuz sorumluluk esasında ise idarenin herhangi bir kusuru bulunmasa dahi, sosyal risk ilkesi veya tehlike sorumluluğu gibi gerekçelerle doğan zararların tazmini söz konusu olabilir; özellikle terör olayları, kamu düzenini bozan toplumsal olaylar veya tehlikeli faaliyetler nedeniyle oluşan zararlarda bu esas uygulama alanı bulur. Her iki halde de davacının, zarar ile idarenin işlem veya eylemi arasında uygun illiyet bağının varlığını ortaya koyması gerekir; illiyet bağının kesildiği hallerde (mücbir sebep, üçüncü kişinin kusuru, zarar görenin kendi kusuru gibi) idarenin sorumluluğu daralabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.
Tazminat talebi, maddi zarar ve manevi zarar olmak üzere iki başlıkta ileri sürülebilir. Maddi zarar kapsamında hem fiilen oluşan kayıp hem de mahrum kalınan kâr talep edilebilirken, manevi zarar kapsamında kişilik haklarına yapılan saldırının karşılığı istenebilir. Zararın miktarının dava açılırken tam olarak belirlenemediği hallerde belirsiz alacak davası şeklinde dava açılması ve bilirkişi incelemesi sonucunda miktarın netleştirilmesi mümkündür. Mahkeme, zararın kapsamını ve miktarını genellikle bilirkişi raporlarıyla tespit eder; bu nedenle bilirkişi incelemesi sürecinde sunulacak bilgi ve belgelerin eksiksiz olması davanın sonucunu doğrudan etkiler. Tazminata, dava tarihinden veya idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek faiz de talep edilebilir. İlk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf ve gerekli hallerde temyiz yoluna başvurulabilir; sürecin her aşamasında zarar ile idari işlem veya eylem arasındaki bağın güçlü delillerle desteklenmesi büyük önem taşır.
Bu Alanda Sunduğumuz Hizmetler
Bu konuda hukuki danışmanlığa mı ihtiyacınız var?
Uzman ekibimiz sizinle görüşmeye hazır.
